Nazi te Venlo


In Nazi te Venlo doet Lucas Hüsgen verslag van een onderzoek. Wie was de man, die lang als familiegeheim in hem rondspookte? Was die overgrootvader werkelijk een nazi, en wat heeft hij in dat geval op zijn kerfstok? En hoeveel gelegenheid had hij daar eigenlijk toe, op zijn buitenpost van het Duitse spoorwegnet?
Maar omdat een nazi nooit alleen komt, de extreemrechtse verlokking zich ook weinig aantrekt van grenzen in de tijd, breidt het onderzoek zich over meer gebieden uit, tot in het heden en de dreigingen van de toekomst. Het neemt daarbij de vorm aan van een spoorwegnet, met hoofdtrajecten en nevenlijnen, en neemt de lezer bovendien mee op een treinreis langs plekken van het Duitse verleden, hun toeristische merites en de geheimen van de bureaucratie. Toch blijft in dat hele weefsel van geschiedenis en politiek steeds ruimte voor literatuur en kunst. Zoals, logischerwijs, ook voor een ezel.

Op zoek naar de achtergrond van zijn overgrootvader, schrijft Lucas Hüsgen in deze nieuwe essaybundel over thema’s als ecologie en technologie, tirannie en esthetica, de reikwijdte van een ideologie en de actualiteit van geschiedenis, over Harry Mulisch en Adolf Eichmann, over Geert Wilders, over de werkelijkheid van Leibniz en Hölderlin, Gerhard Richter en Neo Rauch…

uitgeverij het balanseer

—————————————————————————————-

 



J. Greshoff-prijs 2012


‘In zijn meesterlijke Nazi te Venlo komen alle motieven uit Hüsgens eerdere werk op een fraaie manier tot samenhang:van zijn fascinatie met Korea,tot zijn niet aflatende onderzoek naar de voor- en achterkant van de Romantiek,zijn politiek-maatschappelijk engagement en zijn grote maar kritische liefde voor Duitsland en de Duitse cultuur. De manier waarop Hüsgen met omtrekkende bewegingen werkelijk iets zegt over wat de oorlog betekent en heeft betekend en dat combineert met een zoektocht naar overgrootvader Hüsgen die uiteindelijk ‘kundig aan de geschiedenis ontsnapte’ dwingt bewondering af.
Met grote kennis van zaken maakte Lucas Hüsgen uit al deze ingrediënten een boek dat meer is dan een doorsnee-essaybundel.’

 


—————————————————————————————

 

Persreacties

Koen Eykhout in De Limburger / Limburgs Dagblad:

Nazi te Venlo leest als een avonturenboek. Met rooie oortjes volg je Hüsgens reis langs halteplaatsen Venlo, Nijmegen, Kleef, Goch, Straelen en Jerusalem. Een reis die de tijd verplaatst en de plaatsen van de reis in een andere tijd zet. Zo zijn essays bedoeld: breinexpedities, onderzoek verrichten en daarvan verslag doen aan geïnteresseerde lezers. [….] Duizelingwekkend en huiveringwekkend.’

Kurt Snoekx op Brusselnieuws.be:

‘een uitdijend universum waarin het heden op het verleden botst, en Hüsgen zich aan een ontzagwekkend intense, fascinerende en beangstigende operatie wijdt. Nazi te Venlo maakt van Hüsgens overgrootvader een hardnekkige voetnoot in een boek dat als een furieus kloppende ader het vege lijf van de mensheid waarschuwt voor wat het nog aan mogelijkheden rest. De lezer neemt plaats in de trein der traagheid; hoe kun je anders, oog in oog met een wereld die uit zijn voegen barst van extreemrechtse verlokkingen, kleine en grote menselijke schuld, de onhoudbare werkelijkheid geworden mogelijkheden van economie, technologie en ecologie…’

*

Op De Reactor oordeelt Erwin Jans:

‘Taal die de patronen van de wereld zoekt: het is een omschrijving die ook opgaat voor Hüsgens zoektocht. In bij momenten barokke en dramatische zinnen gaat hij op zoek naar de patronen van de wereld. Blijft natuurlijk de vraag: in hoeverre leest hij de patronen aan de werkelijkheid af en in hoeverre leest hij ze erin?
Een oplossing voor deze vraag ligt misschien bij de theoloog Hans Jonas, die Hüsgen een aantal keren aanhaalt. Voor Jonas gaat het besef van verantwoordelijkheid als reddingsboei voor de wereld gelijk op met de moed tot het plegen van ultrapessimistische voorspellingen. Nazi te Venlo is zo’n ultrapessimistische voorspelling, maar door Hüsgens ars combinatoria, zijn bekwaamheid om een netwerk te construeren tussen uiteenlopende feiten en domeinen, is het een intens en intelligent boek geworden. Nazi te Venlo roept op tot verantwoordelijkheid vanuit het glasheldere morele besef: ‘Medeplichtigheid ontstaat daar waar tegen de vernietiging niets wordt ondernomen.’

*

In Streven stelt Herman Simissen:

‘Lucas Hüsgen schuwt verbanden met de actualiteit geenszins: zijn zoektocht voert hem langs verschillende plaatsen in Duitsland waar hij een groeiende invloed van rechts-extremistische opvattingen signaleert. Dit brengt hem dan weer bij de opkomst en invloed van populisme en rechts-extremisme in verschillende Europese landen, Nederland daarbij inbegrepen. In dit verband wijst hij op de inhoudelijke verwantschap tussen de PVV in Nederland en verschillende rechts-extremistische, en zelfs neonazistische bewegingen in met name Duitsland en Denemarken. Aan de hand van citaten laat hij zien dat sommige passages in het partijprogramma van de PVV vrijwel identiek zijn aan schotschriften van dergelijke bewegingen, ook al wordt vanuit de PVV altijd bezworen dat zij zich verre wil houden van het rechts-extremisme. Deze niet mis te verstane analyses geven een dubbele lading aan de op het eerste gezicht eenduidige titel van het boek. (…) Nazi te Venlo is een boeiend, met grote betrokkenheid geschreven boek over een niet opgeloste vraag – bij vlagen is het zelfs fascinerend, ook wanneer sommige uitweidingen al te ver weg voeren van het onderzoek dat de rode draad ervan vormt.

*

Erik de Smedt in De leeswolf:

‘De speurtocht van Hüsgen is er vooral een naar de keerzijde van de ‘heile Welt’, de vlot functionerende wereld die ons wordt voorgespiegeld. Mensen laten zich muilkorven omwille van de veiligheid, plegen roofbouw op de aarde, trekken geen lessen uit het verleden en proberen een politiek te legitimeren die gebaseerd is op uitsluiting en uitbuiting. Zo geformuleerd, lijkt het pamflettistisch, maar dat is het boek juist niet. Voortdurend zoomt Hüsgen in op het concrete detail, de feitelijke informatie, de historische achtergrond. Zijn bronvermeldingen en bibliografie doen denken aan die van een goed geïnformeerd journalist of historicus. Zijn belezenheid en interesse kennen nauwelijks grenzen.’

‘boordevol fijnzinnige en scherpe overpeinzingen, geformuleerd in een even spitse als elegante stijl.’

*

Cyrille Offermans in De Groene Amsterdammer:

Nazi te Venlo [..] is een soort essayistisch reisverhaal met talloze uitweidingen, stuk voor stuk de moeite waard. Een daarvan gaat over Harry Mulisch. Hüsgen veegt de vloer aan met de veelgeprezen Zaak 40/61, laat zien hoe dit boek zich verhoudt tot de rest van Mulisch’ oeuvre en concludeert dat diens strategie van ‘het vergroten van het raadsel’ precies past in zijn strategie van verzwijgen en verdraaien.

Cyrille Offermans op Zuiderlucht (in een bijdrage over Mulisch):

In Nazi te Venlo (2011), door geen enkele Nederlandse krant besproken, formuleert een jongere collega een paar heiligschennende hypothesen over zijn oeuvre die in de buurt van de Leidsekade zelfs fluisterend niet herhaald mogen worden.

*

Ben van Melick, ook op Zuiderlucht:

Het intrigerende, zich aan alle genres onttrekkende Nazi te Venlo

….

Voor een interview met Lucas Hüsgen over dit boek, ga naar de podcast van de Vpro