Een van de belangrijkste denkers over de huidige situatie in de wereld is Richard Heinberg. Hij is eerst en vooral de auteur van The Party’s Over uit 2003. Ik beschouw het als misschien wel het belangrijkste boek dat deze eeuw tot op heden heeft voortgebracht. Heinberg laat zien welk belang olie voor onze maatschappij,voor de technologische beschaving heeft,en welke gevaren ons bedreigen,als op zeker moment de goedkope,makkelijk te winnen olie op is,terwijl de vraag alleen maar toeneemt. Het boek werd geschreven rond de tijd dat olie nog circa $ 10 per vat kostte. Dat lijkt inmiddels een eeuwigheid geleden. Vandaag staat die prijs op $ 103,53. Ongeveer vertienvoudigd dus. De voorspellingen uit het boek zijn volledig uitgekomen,of zoals Heinberg destijds schreef:
The early effects of the net-energy peak are already upon us and will probably begin to cascade within the next two decades or even the next few years.
Het werd die laatste mogelijkheid. En geheel naar voorspelling begon de crisis die we nu beleven,bij een schuldencrisis. Niet omdat,volgens Heinberg,bankiers intrinsiek slecht zijn,maar omdat ons economische systeem gebaseerd is op een geloof in de oneindige beschikbaarheid van goedkope olie,waardoor het lange tijd relatief weinig riskant was om leningen te verstrekken:de kans was juist groot dat het geleende geld ooit wel eens zou worden terugbetaald.
Heinberg schrijft:
[..] is it also possible for the financial system to remain healthy through an energy-led decline in the physical economy? That,unfortunately,is highly unlikely,due to the dependence of the former on continued borrowing to finance activity in the latter. Rather,it is high likely that the net-energy decline will sooner or later trigger a financial crisis through a reduction in demand for goods and services,and hence for money (via loans) with which to pay for the machinery to produce those goods and services.
Nu,een goede vijf jaar na publicatie van dit boek was het dan zo ver.
Heinberg schetst in zijn boek de wijdvertakte consequenties van dit probleem. Olie doordringt immers onze hele maatschappij,en voor zover alternatieve energie al een oplossing is,van zon en wind kun je geen relatief goedkope polyester kleding of medische apparatuur (hoogstaande gezondheidszorg is in hoge mate een olieproduct) maken. Het zou hier dan ook te ver voeren om op al die consequenties in te gaan,wat ik overigens wel al eens gedaan heb in Wat een romantische droom en in afgeleide zin ook in Nazi te Venlo.
Heinberg voorspelt precies het soort politieke situatie als wij heden ten dage beleven. Van de ene kant voorziet hij een verlangen naar ‘strong leaders who offer scapegoats and who promise to maintain order by whatever means necessary.’Terwijl ter linker zijde de morele verontwaardiging zich exclusief op de rijken en machtigen der aarde zal richten. We kennen het verschijnsel inmiddels. Echter,zoals Heinberg opmerkt:
However,neither political response will necessarily do much to solve the underlying problem of energy-source depletion.
Because they have no solution,politicians on both sides will probably go to absurd lengths to obscure or mistify the real causes of the changes engulfing society. The public will likely not hear or read much about peaks in the extraction rates of oil and natural gas.
Toch wordt de politiek hierover op de hoogte gehouden,al was het maar door de International Energy Agency (adviesorgaan van 26 landen,waaronder Nederland),tegenwoordig geleid door CDA-coryfee Maria van der Hoeven. Ook daar is men niet optimistisch;ja,zelfs daar heeft men enige tijd geleden vastgesteld dat er per dag nooit meer olie zal worden geproduceerd dan in deze periode van de geschiedenis het geval. Het is enkel nog de vraag,hoe lang deze situatie zal voortduren. Oftewel:vroeg of laat komt de dag dat er structureel minder olie dan ooit tevoren op de markt komt,bij gelijkblijvende of stijgende vraag. En wat heeft dat te betekenen voor de olieprijs en de verdere economische c.q. politieke situatie in de wereld?
Hoe dan ook,Heinberg concludeert:
In order for the movement to meet the challenges of the post-petroleum era,it must discard all socioeconomic analysis rooted in the 19th century 9e.g.,classical Marxism and some strains of anarchism),which assumes industrial grwoth based on increasing energy-resource availibility. The analysis needed today must take into account ecological principles,energy-resource constraints,population pressure,and the historical dynamics of complex societies
Nu,dit karwei zet Heinberg nu al enige jaren voort,onder meer door zijn werkzaamheden voor het Post Carbon Institute. Deze blogpost is uiteindelijk niet meer dan een inleiding op een mooi recent stuk van enige lengte,te vinden op de website van het instituut,waarin Heinberg nader ingaat op de huidige crisis en de diverse maatschappelijke scenario’s voor de toekomst overweegt. Het stuk heet,betekenisvol genoeg,The Fight of the Century. Ik zal u het besluit al vast verklappen:
If the premise and scenarios outlined above are even vaguely accurate,then localism will sooner or later be our fate and our strategy for survival. It seems fairly clear that,whatever our stance regarding conflict,efforts spent now to learn practical skills,become more self-sufficient,and form bonds of trust with neighbors will pay off in the long run.
*
Dit alles is en blijft de brandende kwestie.
*
Een goede samenvatting van de diverse problemen is de studie die in 2010 werd gepubliceerd door het Duitse Zentrum für Transformation der Bundeswehr. Jazeker,een overheidsinstantie. Dit Peak Oil:Sicherheitspolitische Implikationen knapper Resourcen kan hier worden gedownload,of anders hier.
Let wel:Duitsland heeft natuurlijk geen Shell,maar dat betekent niet dat peak oil voor Nederland niet geldt.